Vì sao không thể loại bỏ vai trò cấp xã khỏi quy trình thủ tục đất đai?

https://vietnamnet.vn/de-xuat-toan-bo-thu-tuc-dat-dai-ve-mot-moi-cap-xa-khong-con-giai-quyet-ho-so-2463239.html

SAI LẦM CỦA ĐỊNH HƯỚNG MỚI: TẠI SAO KHÔNG THỂ LOẠI BỎ VAI TRÒ CỦA CẤP XÃ KHỎI QUY TRÌNH THỦ TỤC ĐẤT ĐAI?

Qua bài viết trên tại Báo VietNamNet.VN, của Viện IEER, Tôi xin có đôi điều phản biện trên tinh thần khoa học dưới đây

Đề xuất Tập trung Thủ tục Đất đai:

Giải pháp Cải cách hay Nút thắt Chính sách?

I. Bối cảnh Chính sách và Lập trường Phản biện

- Đề xuất tập trung toàn bộ thủ tục đất đai về Văn phòng Đăng ký Đất đai (VPĐKĐĐ) cấp tỉnh, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện Chính quyền địa phương 2 cấp (Tỉnh – Xã), là một giải pháp mang tính cơ học, thiên về quản lý dữ liệu mà chưa đánh giá đầy đủ chi phí xã hội và tính hiệu quả hành chính.

- Lập trường của tôi là phản đối việc loại bỏ vai trò xử lý hồ sơ hành chính của cấp xã, vì điều này vi phạm nguyên tắc phân cấp, phân quyền và gần dân, làm trầm trọng thêm nguy cơ ách tắc thủ tục tại cơ quan tập trung.

II. Điểm yếu của Phương án Tập trung (Phương án 2 của IEER)

Việc tập trung toàn bộ thẩm quyền về VPĐKĐĐ cấp tỉnh có thể đảm bảo sự thống nhất dữ liệu, nhưng hệ quả hành chính và xã hội là vô cùng lớn:

1. Xung đột với Nguyên tắc Gần dân và Chi phí Xã hội

Phương án tập trung sẽ tạo ra khoảng cách hành chính giữa người dân và cơ quan giải quyết thủ tục. Người dân, đặc biệt là hộ gia đình cá nhân ở vùng sâu, vùng xa, sẽ phải tăng chi phí thời gian và tiền bạc cho việc đi lại, làm thủ tục. Điều này đi ngược lại chủ trương giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho người dân và doanh nghiệp.

2. Nút thắt cổ chai và Nguy cơ Tồn đọng Hồ sơ

Thủ tục đất đai của hộ gia đình, cá nhân chiếm tỷ trọng lớn nhất về số lượng, đòi hỏi sự xác nhận hành chính thường xuyên tại cơ sở. Việc dồn toàn bộ khối lượng hồ sơ này về cấp tỉnh sẽ gây ra quá tải nghiêm trọng tại VPĐKĐĐ, dẫn đến ách tắc tiến độ và làm giảm tốc độ giải quyết thủ tục công, kéo theo hệ quả là giảm tính thanh khoản của thị trường quyền sử dụng đất.

3. Suy giảm Vai trò Quản lý Nhà nước tại Cơ sở

Cấp xã là đơn vị có thẩm quyền duy nhất trong việc xác nhận nguồn gốc sử dụng đất, lịch sử tranh chấp và công khai lấy ý kiến cộng đồng. Loại bỏ cấp xã khỏi quy trình thụ lý hồ sơ sẽ làm giảm chất lượng thẩm định hành chính, tăng nguy cơ phát sinh sai sót dữ liệu gốc và khiếu kiện do thiếu sự xác nhận thực địa.

III. Gợi mở Đề xuất Mô hình Tối ưu: Phân cấp Linh hoạt và Xã hội hóa Dịch vụ

Để cân bằng giữa yêu cầu quản lý dữ liệu tập trung (từ IEEr) và tính hiệu quả hành chính (từ thực tiễn), chúng tôi đề xuất mô hình phân định chức năng theo đối tượng quản lý và xã hội hóa kỹ thuật:

1. Phân cấp Thẩm quyền Xử lý theo Đối tượng (Giải quyết Nút thắt)

- Hộ gia đình, Cá nhân: Phân cấp triệt để cho Cấp Xã làm đầu mối xử lý và thẩm định hành chính. Đồng thời, cần mạnh dạn phân quyền ký Giấy chứng nhận cho Chủ tịch UBND Cấp xã (được ủy quyền/phân cấp) đối với đối tượng này, nhằm đẩy nhanh tốc độ giải quyết và tạo sự đồng bộ trong quy trình.

- Tổ chức: VPĐKĐĐ Cấp Tỉnh trực tiếp thụ lý và thẩm định, giữ thẩm quyền ký Giấy chứng nhận. Điều này đảm bảo tính chuyên môn cao, phù hợp với tính chất phức tạp về pháp lý và quy mô đất đai của tổ chức.

2. Xã hội hóa Kỹ thuật và Tinh gọn VPĐKĐĐ Cấp Tỉnh

- Tách bạch Chức năng: Chuyển giao toàn bộ công tác đo đạc, lập hồ sơ kỹ thuật địa chính cho các doanh nghiệp có năng lực (trong và ngoài nhà nước). Điều này giảm tải biên chế nhà nước và thúc đẩy cạnh tranh dịch vụ.

- VPĐKĐĐ Tỉnh là Trọng tâm Kiểm soát Kỹ thuật: VPĐKĐĐ cấp tỉnh chuyển vai trò thành đơn vị quản lý Cơ sở Dữ liệu (CSDL) tập trung và thực hiện chức năng nghiệm thu kỹ thuật đối với hồ sơ đo đạc do doanh nghiệp thực hiện. Đây là vai trò quản lý nhà nước then chốt để đảm bảo tính hợp chuẩn và chính xác của dữ liệu đầu vào.

IV. Hướng tới Cải cách Hiệu quả

Mô hình quản lý đất đai hiệu quả trong thời kỳ Chính quyền 2 cấp không thể là sự tập trung cứng nhắc. Nó phải là sự phối hợp linh hoạt: Cấp xã đảm nhận vai trò quản lý hành chính và cấp quyền cho khối lượng lớn đối tượng cá nhân, trong khi Cấp tỉnh tập trung vào quản lý CSDL, nghiệm thu kỹ thuật chuyên môn và xử lý hồ sơ phức tạp của tổ chức.

Chúng tôi tin rằng việc áp dụng nguyên tắc phân cấp theo đối tượng, kết hợp với xã hội hóa triệt để khâu kỹ thuật, sẽ giải quyết được bài toán ách tắc tiến độ và khoảng cách hành chính, đưa Việt Nam tiến gần hơn đến mục tiêu cải cách hành chính đất đai toàn diện, minh bạch và hiệu quả.

Ps: Tôi rất mong nhận được nhiều phản biện có tính xây dựng để cùng đưa ra nhiều góc nhìn đa chiều định hướng cho chính sách ngày một tối ưu hơn, gần dân hơn.

#phattriennguonlucdat

#datkethopdamucdich

#trancongthuy

Cần tư vấn pháp lý cho dự án đất đai, farmstay của bạn? Trao đổi trực tiếp với Ths. Trần Công Thuỷ.