Xu thế 2026: tích hợp đất đa mục đích trong đề án du lịch cộng đồng

XU THẾ NĂM 2026

TÍCH HỢP PHƯƠNG ÁN SỬ DỤNG ĐẤT KẾT HỢP ĐA MỤC ĐÍCH

NGAY TRONG ĐỀ ÁN PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG

GIẢI PHÁP GỠ NÚT THẮT CHÍNH SÁCH CÒN THIẾU

Nghị định số 226/2025/NĐ-CP có hiệu lực đã mở ra một tín hiệu cải cách đáng ghi nhận trong lĩnh vực đất đai. Là nghị định liên quan trực tiếp đến quản lý, sử dụng đất, văn bản này tiếp tục sửa đổi, bổ sung Nghị định số 102/2024/NĐ-CP, qua đó từng bước tháo gỡ những rào cản kéo dài trong quá trình triển khai các mô hình phát triển kinh tế gắn với tài nguyên đất đai.

Một trong những điểm tiến bộ rõ nét nhất của Nghị định 226/2025 nằm ở việc sửa đổi Điều 99 Nghị định 102/2024, cho phép không phải lập phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích trong trường hợp nội dung sử dụng đất đã được tích hợp và phê duyệt trong Phương án quản lý rừng bền vững và Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí. Quy định này đã trực tiếp gỡ bỏ một nút thắt lớn đối với phát triển du lịch sinh thái gắn với ĐẤT RỪNG.

Tuy nhiên, từ góc độ phát triển du lịch cộng đồng, có thể nhận thấy rằng phạm vi tháo gỡ hiện nay vẫn còn giới hạn. Thực tiễn triển khai tại nhiều địa phương cho thấy, nút thắt cốt lõi không chỉ nằm ở việc “có hay không có phương án”, mà nằm ở cách tiếp cận và cấu trúc của các đề án phát triển du lịch trong mối quan hệ với chính sách sử dụng đất.

1. Khoảng trống chính sách trong phát triển du lịch cộng đồng

Khác với du lịch sinh thái rừng, du lịch cộng đồng phần lớn được triển khai trên:

- Đất nông nghiệp (đặc biệt là đất trồng cây lâu năm, đất nông nghiệp khác);

- Đất vườn, đất ao liền kề khu dân cư;

- Không gian cư trú truyền thống của cộng đồng bản địa;

- Các vùng nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tại các khu vực này, địa phương thường xây dựng Đề án phát triển du lịch cộng đồng hoặc Đề án du lịch sinh thái – văn hóa bản địa với mục tiêu kép: vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn văn hóa và sinh kế của người dân. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đề án du lịch chỉ dừng lại ở định hướng không gian, sản phẩm, tổ chức quản lý, mà chưa tích hợp đầy đủ phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích theo cách tiếp cận của pháp luật đất đai.

Hệ quả là khi triển khai, các chủ thể liên quan vẫn phải lập thêm phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích như một thủ tục độc lập. Điều này không chỉ làm gia tăng gánh nặng thủ tục, mà còn tạo ra sự thiếu thống nhất giữa tư duy phát triển du lịch và tư duy quản lý đất đai.

2. Vấn đề không nằm ở “có lập hay không lập”, mà ở “lập ở đâu”

Thực tiễn cho thấy, việc tồn tại một phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích là cần thiết để bảo đảm quản lý chặt chẽ, sử dụng đất đúng mục đích, đúng quy hoạch. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không phải là có cần phương án hay không, mà là phương án đó được lập và tích hợp ở đâu trong hệ thống hồ sơ pháp lý.

Cách tiếp cận tách rời giữa:

- Đề án phát triển du lịch; và

- Phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích

đang tạo ra một khoảng trống chính sách không cần thiết.

Trong khi đó, Nghị định 226/2025 đã cho thấy một tư duy rất tiến bộ: khi nội dung sử dụng đất đã được tích hợp, thẩm định và phê duyệt trong một đề án tổng thể, thì không cần thiết phải lập lại dưới một hình thức khác.

“Tinh thần này hoàn toàn có thể, và cần thiết, được mở rộng cho du lịch cộng đồng”.

3. Giải pháp then chốt: tích hợp phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích ngay trong đề án du lịch cộng đồng

Để gỡ bỏ nút thắt chính sách còn thiếu, giải pháp mang tính căn cơ là:

tích hợp đầy đủ phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích ngay trong Đề án phát triển du lịch cộng đồng, thay vì coi đây là một thủ tục phát sinh ở giai đoạn sau.

Theo đó, khi xây dựng đề án du lịch cộng đồng, cần xác định rõ:

- Hiện trạng sử dụng đất của từng khu vực;

- Nhu cầu sử dụng đất kết hợp các mục đích nông nghiệp, dịch vụ, du lịch, sinh hoạt cộng đồng;

- Quy mô, giới hạn và hình thức sử dụng đất cho từng hoạt động;

- Nguyên tắc bảo vệ tài nguyên, cảnh quan, môi trường và sinh kế của người dân.

Toàn bộ các nội dung này cần được trình bày như một hợp phần cấu thành của đề án, được thẩm định đồng thời bởi các cơ quan chuyên môn liên quan. Khi đề án được phê duyệt, phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích cũng mặc nhiên có giá trị pháp lý để triển khai, không cần lập thêm một hồ sơ riêng biệt.

4. Ý nghĩa của việc tích hợp đối với quản lý và phát triển

Việc tích hợp phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích ngay trong đề án du lịch cộng đồng mang lại nhiều lợi ích rõ rệt.

Thứ nhất, tạo ra sự thống nhất trong tư duy quản lý, tránh tình trạng mỗi ngành nhìn đất đai theo một góc độ riêng rẽ.

Thứ hai, giúp địa phương chủ động và linh hoạt hơn trong tổ chức thực hiện, đặc biệt tại cấp cơ sở, nơi năng lực lập và quản lý hồ sơ chuyên sâu còn hạn chế.

Thứ ba, giảm thiểu rủi ro pháp lý cho cộng đồng và nhà đầu tư nhỏ, những chủ thể dễ bị tổn thương nhất trước sự chồng chéo của thủ tục hành chính.

Thứ tư, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, trong đó đất đai được coi là nguồn lực phát triển, không chỉ là đối tượng quản lý hành chính.

5. TÓM LẠI

Nghị định 226/2025 đã mở ra một hướng tiếp cận đúng đắn khi thừa nhận giá trị pháp lý của các đề án tích hợp, qua đó giảm thiểu thủ tục lặp lại trong sử dụng đất rừng cho du lịch sinh thái. Tuy nhiên, để tinh thần cải cách này lan tỏa mạnh mẽ hơn, cần một bước đi tiếp theo đối với lĩnh vực du lịch cộng đồng.

Việc tích hợp phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích ngay trong Đề án phát triển du lịch cộng đồng không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà là một lựa chọn chính sách mang tính chiến lược. Giải pháp này giúp lấp đầy khoảng trống còn thiếu, đồng thời tạo nền tảng pháp lý vững chắc để các địa phương, cộng đồng và nhà đầu tư cùng đồng hành phát triển bền vững.

Chỉ khi đó, đất đai mới thực sự trở thành động lực phát triển, và du lịch cộng đồng mới có thể phát huy đầy đủ vai trò của mình trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Ps: Xin cảm ơn ACE đã bớt chút thời gian đầu năm mới kiên trì đọc bài viết của mình tới đây, ắt hẳn ACE là số ít người đang rất trăn trở tìm kiếm một giải pháp cho những điểm đất, địa phương của mình.

Tin vui: Mình đã xây dựng hoàn thành giải pháp tích hợp này, đủ căn cứ pháp lý, đủ giải pháp, đủ thuyết phục.

Anh chị là Lãnh đạo địa phương, Nhà đầu tư, hay Cán bộ chuyên môn xin đừng ngần ngại, hãy ib hoặc để lại thông tin, mình rất sẵn sàng chia sẻ và hợp tác đồng phát triển. Trân trọng cảm ơn!

#phattriennguonlucdat

#dulichcongdongbenvung

#sudungdatkethopdamucdich

#tichhopchinhsachdatdai

#trancongthuy

#nhahoachdinhphaplydatdai

Cần tư vấn pháp lý cho dự án đất đai, farmstay của bạn? Trao đổi trực tiếp với Ths. Trần Công Thuỷ.