Vỡ hồ chứa Tuy Phong: bài học pháp lý cho các chủ trại, farm

(Trách nhiệm pháp lý bắt buộc đối với chủ thể khai thác công trình thủy lợi)

“Một hồ chứa rộng hơn 246.000 m², với khoảng trên dưới 1 triệu m3 nước. Khi vỡ ở độ chênh cao gần 500m so với hạ lưu, nó cuốn trôi cả sự chủ quan và những lỗ hổng trong quản lý an toàn công trình. Sự cố tại Tuy Phong không chỉ là câu chuyện của một trang trại, mà là lời cảnh tỉnh cho toàn bộ hệ thống farm và chủ đất đang tự quản lý hồ đập tư nhân trên khắp cả nước.”

Dựa vào thông tin trên có thể phân loại là công trình thủy lợi nhỏ (theo Nghị định 114/2018/NĐ-CP Quản lý an toàn Đập, Hồ chứa nước):

Đối với Hồ chứa có dung tích từ 0,5 - 3 triệu m³ hoặc chiều cao đập dưới 10m thuộc Loại Đập hồ chứa nước Vừa.

>>> Tuy nhiên, đối với Các hồ chứa này vẫn bắt buộc phải có người vận hành được đào tạo và quy trình vận hành được phê duyệt.

YÊU CẦU ĐỐI VỚI ĐƠN VỊ TRỰC TIẾP KHAI THÁC

a. Điều kiện năng lực (theo NĐ 67/2018):

- Có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc tổ chức hợp pháp.

- Có ít nhất 03 người được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý, vận hành đập, hồ chứa nước.

- Có chứng chỉ hành nghề kỹ sư thủy lợi hoặc kỹ thuật viên vận hành đập.

b. Quy trình vận hành

- Phải được UBND cấp tỉnh phê duyệt.

Nội dung gồm:

- Quy định mực nước dâng bình thường, mực nước chết, mực nước xả lũ.

- Quy định chế độ vận hành theo mùa (mùa mưa – mùa khô).

- Cơ chế thông báo, cảnh báo hạ du.

- Cấm tuyệt đối việc tự ý nâng, hạ mực nước ngoài quy trình hoặc xả nước không báo trước.

c. Phương án an toàn và ứng phó thiên tai

- Lập và được phê duyệt 02 phương án:

- Phương án bảo vệ đập, hồ chứa nước.

- Phương án ứng phó thiên tai, ứng phó tình huống khẩn cấp.

- Phải diễn tập định kỳ hàng năm.

- Có hệ thống cảnh báo hạ du (loa, còi, bảng điện tử, tin nhắn SMS).

Chưa tính đến trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng khi xảy ra sự cố. Nếu những Farm, Chủ sử dụng đất đang trực tiếp quản lý khai thác Hồ đập chứa nước loại nhỏ nhất, nếu chưa hề có sự chuẩn bị pháp lý liên quan. Có thể tham khảo một số mức phạt dưới đây:

Theo nghị định NĐ 36/2020/NĐ-CP:

- Không có quy trình vận hành hồ chứa nhỏ: 5 – 10 triệu

- Không kiểm tra, bảo trì định kỳ hồ đập: 10 – 20 triệu

Theo nghị định NĐ 67/2018/NĐ-CP:

- Không có nhân sự được đào tạo, bồi dưỡng: 10 – 30 triệu

Theo Luật Tài nguyên Nước 2023:

- Không báo cáo định kỳ hoặc kết nối dữ liệu: 20 – 40 triệu

Ngoài ra, khi xảy ra sự cố như ở xã Tuy Phong trên, còn phải chịu sự xử lý hình sự và khắc phục hậu quả không nhỏ.

>>> Qua đây, chúng ta có thể thấy rằng

“Khi biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, mọi công trình chứa nước – dù chỉ vài trăm mét vuông – đều tiềm ẩn rủi ro cho cộng đồng. Trách nhiệm của chủ thể khai thác không chỉ là pháp lý, mà còn là đạo đức và văn hóa phát triển nông nghiệp an toàn.

Việc chủ động rà soát hồ sơ pháp lý, đào tạo nhân lực, và kết nối dữ liệu quan trắc là hành động thiết thực nhất để bảo vệ chính mình và vùng đất của mình.”

Ps: Anh chị em đặc biệt lưu tâm, người xưa có câu "Giậu đổ Bìm leo", trong khi còn nhiều nội dung hoạt động chưa thực sự đủ đầy về Hồ sơ pháp lý.

Cần tư vấn pháp lý cho dự án đất đai, farmstay của bạn? Trao đổi trực tiếp với Ths. Trần Công Thuỷ.