Không nên đọc 'văn bản hợp nhất' như một 'quyết định' cải cách bộ máy

Thời gian gần đây, trong giới chuyên môn xuất hiện cách hiểu cho rằng:

“Nhà nước đã khẳng định giữ nguyên mô hình Văn phòng đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ), không đưa về cấp xã.”

Nhận định này được suy diễn từ Văn bản hợp nhất số 90/VBHN-BNNMT ngày 30/12/2025.

Cách hiểu trên chưa phản ánh đúng bản chất pháp lý của văn bản, đồng thời dễ dẫn tới nhầm lẫn giữa hiện trạng áp dụng và định hướng cải cách tổ chức bộ máy.

1. Cần phân biệt rạch ròi: chủ trương cải cách và văn bản hợp nhất

Tại Tờ trình số 70/TTr/ĐU ngày 07/10/2025, Đảng ủy Cục Quản lý đất đai đã đề xuất với Bộ Nông nghiệp và Môi trường phương án tổ chức lại hệ thống VPĐKĐĐ theo mô hình 2 cấp: Tỉnh – Xã, với tinh thần:

- Phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

- Không duy trì các chi nhánh trung gian “lơ lửng”

- Tăng tính trực tiếp, rõ trách nhiệm, giảm tầng nấc tổ chức

>>> Tuy nhiên, cần nhấn mạnh: đây là đề xuất mang tính định hướng, chưa phải là văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực thi hành.

2. Văn bản hợp nhất 90/VBHN-BNNMT không tạo ra chính sách mới

Văn bản hợp nhất 90/VBHN-BNNMT được ban hành với mục đích duy nhất là hợp nhất về mặt kỹ thuật các thông tư đang còn hiệu lực, bao gồm:

- Thông tư 102/2024

- Thông tư 175/2024

- Thông tư 151/2025

- Thông tư 226/2025

>> Việc hợp nhất nhằm phục vụ:

- Cơ quan nhà nước thực hiện quyền đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai

- Người sử dụng đất theo Luật Đất đai

- Các tổ chức, cá nhân có liên quan đến quản lý, sử dụng đất

>>> Văn bản hợp nhất không có thẩm quyền ban hành, sửa đổi hay quyết định mô hình tổ chức bộ máy.

Do đó, không thể suy diễn VBHN 90 là “quyết định chốt” về việc giữ hay bỏ mô hình VPĐKĐĐ trong tương lai.

3. Hiện trạng pháp lý: đang áp dụng – chưa phải đích đến

Tại thời điểm hiện nay, việc tổ chức và hoạt động của VPĐKĐĐ vẫn được thực hiện theo quy định đang có hiệu lực:

- VPĐKĐĐ trực thuộc cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh

- Có các chi nhánh VPĐKĐĐ tại khu vực

- Là đơn vị sự nghiệp công lập, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản riêng

>> Thực hiện các chức năng cơ bản sau:

- Đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất

- Cấp, đính chính, thu hồi Giấy chứng nhận

- Đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính

- Quản lý, vận hành hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu đất đai

- Đăng ký biện pháp bảo đảm

>>> Đây là hiện trạng pháp lý đang áp dụng, không phải là tuyên bố về mô hình tổ chức lâu dài.

4. Cần tránh một ngộ nhận phổ biến

>>> Ngộ nhận thường gặp hiện nay là:

"Văn bản đang áp dụng = quyết định cuối cùng của cải cách."

Trong thực tế quản lý nhà nước, đặc biệt với các lĩnh vực gắn với dữ liệu, tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực lớn như đất đai, cải cách luôn có độ trễ thể chế.

>> Chủ trương có thể đi trước, nhưng phải chờ:

- Nghị định hoặc thông tư sửa đổi phù hợp

- Lộ trình chuyển tiếp

- Đánh giá năng lực thực thi của cấp cơ sở

5. Tóm lại

- Văn bản hợp nhất 90/VBHN-BNNMT chỉ phản ánh khung pháp lý hiện hành, không phải là căn cứ để kết luận Nhà nước đã “giữ nguyên mô hình VPĐKĐĐ, không đưa về cấp xã”.

- Chủ trương tổ chức lại hệ thống VPĐKĐĐ theo mô hình 2 cấp đã được đặt ra, nhưng chưa được thể chế hóa bằng văn bản quy phạm pháp luật mới.

- Việc hiểu đúng sự khác biệt này là điều cần thiết, không chỉ với cán bộ chuyên môn mà cả với người sử dụng đất, nhằm tránh những kỳ vọng sai lệch hoặc suy diễn chính sách vượt quá giá trị pháp lý của văn bản.

Ps: trên đây là một vài điều mình chia sẻ để mong rằng ACE trong và ngoài hệ thống NN kịp thời nhận thức đúng về Văn bản hợp nhất, tránh việc hiểu nhầm, hiểu sai về một vấn đề nào đó, dẫn tới việc chia sẻ thông tin một cách thiếu kiểm chứng căn cứ.

Chúc quý ACE cuối tuần vui vẻ tái tạo năng lượng để có một tuần làm việc tiếp theo hiệu quả nhất.

~~~

Quý ACE quan tâm có thể tham gia một trong những cộng đồng dưới đây:

TCT. Cộng đồng Pháp lý đất đai VN

https://zalo.me/g/glhtqj007

TCT.Cộng đồng BDS Đa mục đích Việt Nam

https://zalo.me/g/okjkqe331

PHÁP LÝ ĐẤT KẾT HỢP ĐA MỤC ĐÍCH CHO FARMSTAY

https://zalo.me/g/ympoys219

TCT.THAM VẤN ĐẤT ĐAI – KHÔNG GIAN ĐỐI THOẠI CHÍNH SÁCH

Link tham gia nhóm Zalo: https://zalo.me/g/wnciff810

(Đây là nhóm chất lượng cao, được sàng lọc thành viên kỹ trước khi duyệt)

Một số bài viết gần đây của mình, xin mời các bạn tham khảo thêm.

XU THẾ NĂM 2026 - TÍCH HỢP ĐA MỤC ĐÍCH & DU LỊCH CỘNG ĐỒNG

https://www.facebook.com/share/p/17j4BArdZZ/

CHÍNH SÁCH ĐẤT ĐAI: VŨ KHÍ CẠNH TRANH KINH TẾ VIỆT NAM - LIỆU CÓ ĐANG LÃNG PHÍ

https://www.facebook.com/share/p/17ppLhLExz/

KIẾN TẠO NGÔI LÀNG THIÊN NIÊN KỶ: TỪ KHÁT VỌNG XANH ĐẾN DI SẢN TRƯỜNG TỒN

https://www.facebook.com/share/p/1C3wqXUhRU/

ĐIỂM Ở 4.0 TẠI VIỆT NAM - XU HƯỚNG GIỚI TRẺ TƯƠNG LAI

https://www.facebook.com/share/p/17y4jqJiSa/

#baivietthamvandatdai

#trancongthuy

#phattriennguonlucdat

#datkethopdamucdich

Cần tư vấn pháp lý cho dự án đất đai, farmstay của bạn? Trao đổi trực tiếp với Ths. Trần Công Thuỷ.