Phân cấp đã có, vì sao cấp xã vẫn lúng túng khi thẩm định đất kết hợp đa mục đích
Khung pháp lý đã đủ nhưng cấp xã vẫn lúng túng: bài đề xuất chuyển từ tư duy xét mô hình sang xử lý hồ sơ và quy trình thẩm định đất đa mục đích.
Ths. Trần Công Thuỷ
KHI THỰC THI THẨM ĐỊNH CHẤP THUẬN PHƯƠNG ÁN SỬ DỤNG ĐẤT KẾT HỢP ĐA MỤC ĐÍCH
Một câu hỏi tôi gặp rất nhiều khi làm việc với các địa phương:
“Luật đã cho rồi, nhưng bắt đầu từ đâu để làm cho đúng?”
1. PHÂN CẤP KHÔNG CHỈ LÀ TRAO QUYỀN, MÀ LÀ TRAO NHIỆM VỤ
Việc Luật Đất đai năm 2024 và các nghị định hướng dẫn thiết lập cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích, đồng thời phân cấp thẩm quyền về cấp xã, không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật trong quản lý nhà nước.
Đây là một thay đổi có tính bản chất:
đưa quyền quyết định đến gần thực tiễn hơn, gắn trực tiếp với không gian quản lý cụ thể, nơi đất đai đang được khai thác và biến động từng ngày.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra không còn là “có được làm hay không”, mà là:
“cấp xã sẽ tổ chức thực thi thẩm quyền này như thế nào để vừa đúng luật, vừa tạo ra giá trị phát triển.”
2. KHUNG PHÁP LÝ ĐÃ ĐỦ ĐỂ HÀNH ĐỘNG
Hệ thống quy định hiện hành đã xác lập những nguyên tắc cốt lõi:
- Không làm thay đổi mục đích sử dụng đất chính
- Diện tích sử dụng kết hợp được kiểm soát trong giới hạn cho phép
- Công trình có tính chất phù hợp, có thể tháo dỡ
- Bảo đảm không ảnh hưởng đến môi trường và các thửa đất liền kề
Đồng thời, thẩm quyền chấp thuận phương án đã được giao rõ về cấp xã, kèm theo trách nhiệm tổ chức thẩm định.
Điều này cho phép khẳng định một cách dứt khoát:
“cấp xã đã có đủ cơ sở pháp lý để triển khai.”
3. CÁCH TIẾP CẬN CẦN THAY ĐỔI: TỪ “XÉT MỘT MÔ HÌNH” SANG “XỬ LÝ MỘT HỒ SƠ”
Một trong những vướng mắc lớn nhất trong thực tế không nằm ở quy định, mà ở cách tiếp cận.
Nhiều nơi khi tiếp nhận hồ sơ thường đặt vấn đề theo hướng:
- Mô hình này có phù hợp không
- Hoạt động này có nên cho phép không
Cách tiếp cận này dễ dẫn đến tranh luận kéo dài và tâm lý thận trọng quá mức.
Trong khi đó, bản chất của công việc tại cấp xã là:
“xử lý một hồ sơ hành chính theo quy định pháp luật đã có.”
Khi chuyển từ “tư duy xét mô hình” sang “tư duy xử lý hồ sơ”, quy trình sẽ trở nên rõ ràng hơn:
- Hồ sơ có đầy đủ thành phần hay không
- Nội dung có đáp ứng điều kiện pháp lý hay không
- Phương án có kiểm soát được rủi ro hay không
Đây chính là điểm mấu chốt để đưa việc thẩm định trở về đúng quỹ đạo của quản lý hành chính.
4. TỔ CHỨC THỰC THI: QUY TRÌNH LÀ CÔNG CỤ TRUNG TÂM
Để thẩm quyền được vận hành hiệu quả, cấp xã cần thiết lập một quy trình nội bộ thống nhất, có thể áp dụng cho mọi hồ sơ.
Một quy trình cần tư duy gồm các bước cơ bản sau:
1. Tiếp nhận hồ sơ tại bộ phận một cửa
2. Kiểm tra pháp lý và hiện trạng sử dụng đất
3. Thẩm định phương án theo các tiêu chí cụ thể
4. Trình và ban hành quyết định
5. Công khai, lưu trữ và theo dõi thực hiện
6. Tổ chức hậu kiểm định kỳ
Điểm quan trọng của quy trình không nằm ở số bước, mà ở tính rõ ràng:
>> Ai làm
>> Làm cái gì
>> Sản phẩm đầu ra là gì
Khi quy trình được xác lập, việc thẩm định không còn phụ thuộc vào cảm nhận cá nhân, mà trở thành một chuỗi thao tác có thể kiểm soát.
5. NGUYÊN TẮC THẨM ĐỊNH: KIỂM SOÁT ĐÚNG TRỌNG TÂM
Thực tiễn cho thấy, không cần thiết mở rộng phạm vi xem xét quá mức.
Việc thẩm định có thể tập trung vào một số tiêu chí cốt lõi:
1. Tỷ lệ diện tích sử dụng kết hợp trong giới hạn cho phép
2. Vị trí bố trí không ảnh hưởng đến mục đích sử dụng chính
3. Công trình có tính chất tạm, không hình thành tài sản lâu dài
4. Không tác động tiêu cực đến môi trường và hệ sinh thái, quốc phòng, an ninh.
5. Có phương án tháo dỡ và phục hồi rõ ràng
Khi các tiêu chí này được kiểm soát tốt, phần lớn rủi ro pháp lý đã được xử lý từ đầu.
6. TỪ MỘT HỒ SƠ ĐẾN MỘT CƠ CHẾ VẬN HÀNH
Kinh nghiệm triển khai cho thấy, điều quan trọng không phải là xử lý số lượng lớn hồ sơ ngay từ đầu, mà là:
“làm đúng một hồ sơ đầu tiên”
Một hồ sơ được xử lý đầy đủ theo quy trình sẽ tạo ra:
- Tiền lệ vận hành
- Bộ biểu mẫu thực tế
- Kinh nghiệm xử lý tình huống
Từ đó, địa phương có thể:
- Chuẩn hóa lại quy trình
- Rút ngắn thời gian xử lý
- Mở rộng áp dụng cho các trường hợp tiếp theo
>> Đây là cách tiếp cận thực tiễn, phù hợp với điều kiện của cấp cơ sở.
7. VAI TRÒ CỦA HẬU KIỂM: BẢO ĐẢM THỰC THI BỀN VỮNG
Một trong những yếu tố giúp việc thẩm định trở nên khả thi là cơ chế hậu kiểm.
Khi phương án đã được chấp thuận, việc giám sát cần tập trung vào:
- Việc sử dụng đất có đúng nội dung đã phê duyệt
- Công trình có đúng tính chất đã cam kết
- Các yếu tố môi trường có được bảo đảm
Cách tiếp cận này cho phép:
- Giảm áp lực ở khâu thẩm định ban đầu
- Tăng tính chủ động trong xử lý hồ sơ
- Bảo đảm quản lý nhà nước được duy trì liên tục
8. TÓM LẠI: NĂNG LỰC THỰC THI LÀ YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH
Cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích mở ra một không gian phát triển mới cho kinh tế nông nghiệp và nông thôn.
>> Phân cấp về cấp xã là bước đi cần thiết để cơ chế này đi vào thực tế.
Trong giai đoạn hiện nay, yếu tố quyết định không còn nằm ở việc hoàn thiện thêm quy định, mà nằm ở:
- Tổ chức quy trình thực thi
- Chuẩn hóa thao tác hành chính
- Nâng cao năng lực xử lý hồ sơ tại cơ sở
Khi mỗi cấp xã có thể chủ động tiếp nhận, thẩm định và quyết định trên cơ sở quy định đã có,
thì khi đó, chính sách mới thực sự trở thành công cụ phát triển.
>> Và cũng từ đó, nguồn lực đất đai mới được khai thác một cách hợp pháp, hiệu quả và bền vững.
Ps: mình đã và đang sẵn sàng hỗ trợ giúp những địa phương hoàn hiện Quy trình Thẩm định và ra văn bản Chấp thuận phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích.
Anh chị hay địa phương có nhu cầu vui lòng chia sẻ dưới cmt “quan tâm”. Chúng ta sẽ ib cùng thực thi nhé.
Đồng thời hãy follow kênh và like share nếu thấy bài viết này hữu ích với bạn và cộng đồng.
Trân trọng cảm ơn!
#BaivietNhaCoVan
#TranCongThuy
#CovanChienluocPhaply
#PhatTrienNguonLucDat
#QuytrinhThamdinhChapthuan
#PhuonganSudungdatKethopDaMucDich
🔴 PHÂN CẤP ĐÃ CÓ - VÌ SAO CẤP XÃ VẪN LÚNG TÚNG
KHI THỰC THI THẨM ĐỊNH CHẤP THUẬN PHƯƠNG ÁN SỬ DỤNG ĐẤT KẾT HỢP ĐA MỤC ĐÍCH
Một câu hỏi tôi gặp rất nhiều khi làm việc với các địa phương:
“Luật đã cho rồi, nhưng bắt đầu từ đâu để làm cho đúng?”
1. PHÂN CẤP KHÔNG CHỈ LÀ TRAO QUYỀN, MÀ LÀ TRAO NHIỆM VỤ
Việc Luật Đất đai năm 2024 và các nghị định hướng dẫn thiết lập cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích, đồng thời phân cấp thẩm quyền về cấp xã, không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật trong quản lý nhà nước.
Đây là một thay đổi có tính bản chất:
đưa quyền quyết định đến gần thực tiễn hơn, gắn trực tiếp với không gian quản lý cụ thể, nơi đất đai đang được khai thác và biến động từng ngày.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra không còn là “có được làm hay không”, mà là:
“cấp xã sẽ tổ chức thực thi thẩm quyền này như thế nào để vừa đúng luật, vừa tạo ra giá trị phát triển.”
2. KHUNG PHÁP LÝ ĐÃ ĐỦ ĐỂ HÀNH ĐỘNG
Hệ thống quy định hiện hành đã xác lập những nguyên tắc cốt lõi:
- Không làm thay đổi mục đích sử dụng đất chính
- Diện tích sử dụng kết hợp được kiểm soát trong giới hạn cho phép
- Công trình có tính chất phù hợp, có thể tháo dỡ
- Bảo đảm không ảnh hưởng đến môi trường và các thửa đất liền kề
Đồng thời, thẩm quyền chấp thuận phương án đã được giao rõ về cấp xã, kèm theo trách nhiệm tổ chức thẩm định.
Điều này cho phép khẳng định một cách dứt khoát:
“cấp xã đã có đủ cơ sở pháp lý để triển khai.”
3. CÁCH TIẾP CẬN CẦN THAY ĐỔI: TỪ “XÉT MỘT MÔ HÌNH” SANG “XỬ LÝ MỘT HỒ SƠ”
Một trong những vướng mắc lớn nhất trong thực tế không nằm ở quy định, mà ở cách tiếp cận.
Nhiều nơi khi tiếp nhận hồ sơ thường đặt vấn đề theo hướng:
- Mô hình này có phù hợp không
- Hoạt động này có nên cho phép không
Cách tiếp cận này dễ dẫn đến tranh luận kéo dài và tâm lý thận trọng quá mức.
Trong khi đó, bản chất của công việc tại cấp xã là:
“xử lý một hồ sơ hành chính theo quy định pháp luật đã có.”
Khi chuyển từ “tư duy xét mô hình” sang “tư duy xử lý hồ sơ”, quy trình sẽ trở nên rõ ràng hơn:
- Hồ sơ có đầy đủ thành phần hay không
- Nội dung có đáp ứng điều kiện pháp lý hay không
- Phương án có kiểm soát được rủi ro hay không
Đây chính là điểm mấu chốt để đưa việc thẩm định trở về đúng quỹ đạo của quản lý hành chính.
4. TỔ CHỨC THỰC THI: QUY TRÌNH LÀ CÔNG CỤ TRUNG TÂM
Để thẩm quyền được vận hành hiệu quả, cấp xã cần thiết lập một quy trình nội bộ thống nhất, có thể áp dụng cho mọi hồ sơ.
Một quy trình cần tư duy gồm các bước cơ bản sau:
1. Tiếp nhận hồ sơ tại bộ phận một cửa
2. Kiểm tra pháp lý và hiện trạng sử dụng đất
3. Thẩm định phương án theo các tiêu chí cụ thể
4. Trình và ban hành quyết định
5. Công khai, lưu trữ và theo dõi thực hiện
6. Tổ chức hậu kiểm định kỳ
Điểm quan trọng của quy trình không nằm ở số bước, mà ở tính rõ ràng:
>> Ai làm
>> Làm cái gì
>> Sản phẩm đầu ra là gì
Khi quy trình được xác lập, việc thẩm định không còn phụ thuộc vào cảm nhận cá nhân, mà trở thành một chuỗi thao tác có thể kiểm soát.
5. NGUYÊN TẮC THẨM ĐỊNH: KIỂM SOÁT ĐÚNG TRỌNG TÂM
Thực tiễn cho thấy, không cần thiết mở rộng phạm vi xem xét quá mức.
Việc thẩm định có thể tập trung vào một số tiêu chí cốt lõi:
1. Tỷ lệ diện tích sử dụng kết hợp trong giới hạn cho phép
2. Vị trí bố trí không ảnh hưởng đến mục đích sử dụng chính
3. Công trình có tính chất tạm, không hình thành tài sản lâu dài
4. Không tác động tiêu cực đến môi trường và hệ sinh thái, quốc phòng, an ninh.
5. Có phương án tháo dỡ và phục hồi rõ ràng
Khi các tiêu chí này được kiểm soát tốt, phần lớn rủi ro pháp lý đã được xử lý từ đầu.
6. TỪ MỘT HỒ SƠ ĐẾN MỘT CƠ CHẾ VẬN HÀNH
Kinh nghiệm triển khai cho thấy, điều quan trọng không phải là xử lý số lượng lớn hồ sơ ngay từ đầu, mà là:
“làm đúng một hồ sơ đầu tiên”
Một hồ sơ được xử lý đầy đủ theo quy trình sẽ tạo ra:
- Tiền lệ vận hành
- Bộ biểu mẫu thực tế
- Kinh nghiệm xử lý tình huống
Từ đó, địa phương có thể:
- Chuẩn hóa lại quy trình
- Rút ngắn thời gian xử lý
- Mở rộng áp dụng cho các trường hợp tiếp theo
>> Đây là cách tiếp cận thực tiễn, phù hợp với điều kiện của cấp cơ sở.
7. VAI TRÒ CỦA HẬU KIỂM: BẢO ĐẢM THỰC THI BỀN VỮNG
Một trong những yếu tố giúp việc thẩm định trở nên khả thi là cơ chế hậu kiểm.
Khi phương án đã được chấp thuận, việc giám sát cần tập trung vào:
- Việc sử dụng đất có đúng nội dung đã phê duyệt
- Công trình có đúng tính chất đã cam kết
- Các yếu tố môi trường có được bảo đảm
Cách tiếp cận này cho phép:
- Giảm áp lực ở khâu thẩm định ban đầu
- Tăng tính chủ động trong xử lý hồ sơ
- Bảo đảm quản lý nhà nước được duy trì liên tục
8. TÓM LẠI: NĂNG LỰC THỰC THI LÀ YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH
Cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích mở ra một không gian phát triển mới cho kinh tế nông nghiệp và nông thôn.
>> Phân cấp về cấp xã là bước đi cần thiết để cơ chế này đi vào thực tế.
Trong giai đoạn hiện nay, yếu tố quyết định không còn nằm ở việc hoàn thiện thêm quy định, mà nằm ở:
- Tổ chức quy trình thực thi
- Chuẩn hóa thao tác hành chính
- Nâng cao năng lực xử lý hồ sơ tại cơ sở
Khi mỗi cấp xã có thể chủ động tiếp nhận, thẩm định và quyết định trên cơ sở quy định đã có,
thì khi đó, chính sách mới thực sự trở thành công cụ phát triển.
>> Và cũng từ đó, nguồn lực đất đai mới được khai thác một cách hợp pháp, hiệu quả và bền vững.
Ps: mình đã và đang sẵn sàng hỗ trợ giúp những địa phương hoàn hiện Quy trình Thẩm định và ra văn bản Chấp thuận phương án sử dụng đất kết hợp đa mục đích.
Anh chị hay địa phương có nhu cầu vui lòng chia sẻ dưới cmt “quan tâm”. Chúng ta sẽ ib cùng thực thi nhé.
Đồng thời hãy follow kênh và like share nếu thấy bài viết này hữu ích với bạn và cộng đồng.
Trân trọng cảm ơn!
#BaivietNhaCoVan
#TranCongThuy
#CovanChienluocPhaply
#PhatTrienNguonLucDat
#QuytrinhThamdinhChapthuan
#PhuonganSudungdatKethopDaMucDich
Cần tư vấn pháp lý cho dự án đất đai, farmstay của bạn? Trao đổi trực tiếp với Ths. Trần Công Thuỷ.
Liên hệ tư vấn →